Czy mieszkańcy Suwałk zapłacą więcej za wywóz śmieci? System kaucyjny rusza od 1 października 2025 roku.

Od 1 października br. w Suwałkach zacznie obowiązywać system kaucyjny na butelki plastikowe, puszki aluminiowe i butelki szklane wielokrotnego użytku. Mieszkańcy Suwałk będą mogli zwracać opakowania do sklepów lub automatów i odzyskiwać kaucję. Czy te rozwiązanie wpłynie na wzrost opłat za wywóz śmieci w Suwałkach? Analizujemy, jak system kaucyjny może zmienić lokalną gospodarkę odpadami.

Czym jest system kaucyjny?

System kaucyjny, wprowadzony w Polsce od 1 października 2025 roku na podstawie Ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U.2022.699 z późn. zm.) oraz dyrektywy UE SUP (2019/904), ma na celu zwiększenie recyklingu opakowań po napojach. System kaucyjny obejmuje:

• Rodzaje opakowań: Butelki plastikowe (PET) do 3 litrów (kaucja 0,50 zł), puszki aluminiowe do 1 litra (0,50 zł), butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra (1,00 zł).
• Zasady działania: Przy zakupie napojów płacisz kaucję, którą odzyskasz, zwracając nieuszkodzone opakowania do sklepów lub butelkomatów. Sklepy powyżej 200 m² przyjmują wszystkie opakowania kaucyjne, mniejsze – tylko butelki szklane.

Państwa UE muszą osiągać minimalne poziomy selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych, mierzone wagowo.

• Do 2025 roku państwa UE muszą osiągnąć poziom 77%
• Do 2029 roku cel ten wzrośnie do 90%.

Sytuacja w Suwałkach. Stan obecny.

Na podstawie uchwały Rady Miejskiej w Suwałkach, mieszkańcy płacą 57 zł od osoby za wywóz odpadów segregowanych. Właściciele domów jednorodzinnych, którzy zadeklarują używanie kompostownika, mogą obniżyć opłatę o 9 zł miesięcznie, płacąc 48 zł od osoby. Odbiorem odpadów zajmuje się Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami Sp. z o.o., które sortuje odpady i sprzedaje surowce wtórne, takie jak plastik czy aluminium. Według danych GUS za 2023 rok, odpady zebrane selektywnie stanowią 41% ogółu odpadów komunalnych w Polsce, a odpady zmieszane 59%. Struktura odpadów, w ramach selektywnej zbiórki, obejmuje: 4,26% papieru, 5,54% szkła, 4,26% tworzyw sztucznych, 0,04% metali, 4,72% odpadów wielkogabarytowych, 15,33% odpadów biodegradowalnych oraz 6,85% pozostałych odpadów.

Struktura odpadów komunalnych w Polsce w 2023 roku

Źródło: Opracowano na podstawie danych: Ochrona środowiska 2024. Główny Urząd Statystyczny, Departament Rolnictwa i Środowiska

Jak system kaucyjny wpłynie na gospodarkę odpadami w Suwałkach?

Od 1 października 2025 roku wprowadzenie systemu kaucyjnego zmieni gospodarkę odpadami w Suwałkach i wpłynie na działalność Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami Sp. z o.o. (PGO) oraz strukturę selekcji odpadów. Oto kluczowe skutki wprowadzonego systemu:

• Mniej surowców dla PGO. Większość plastikowych butelek (PET) oraz puszek aluminiowych, które trafiały do tej pory do PGO, trafi teraz do sklepów i butelkomatów w ramach systemu kaucyjnego. W tej sytuacji PGO nie będzie mogła sprzedawać tych odpadów w ramach selektywnej zbiórki surowców i straci przychody z ich sprzedaży (PET: średnio 1500 zł/tona plus 600 zł/tona za dokumenty potwierdzające recykling – DPR; aluminium: 5000 zł/tona plus 300 zł/Mg za DPR). Butelki szklane wielokrotnego użytku, zwracane do producentów, również ominą system komunalny, a tłuczka szklana (szacunkowo 100 zł/tona plus 100 zł/tona za DPR) nie będzie już generować dochodów dla PGO.
• Wzrost udziału odpadów zmieszanych. Wyłączenie opakowań kaucyjnych (ok. 4,26% tworzyw sztucznych, ok. 6% szkła i 0,04% metali w całkowitej masie odpadów) zwiększy odsetek odpadów zmieszanych, które w Polsce stanowią 59% ogółu (GUS, 2023).

Podane ceny są średnimi z cenników w Polsce. Dokładnymi danymi dysponuje PGO w Suwałkach.

Czy opłaty za wywóz śmieci w Suwałkach wzrosną?

Wprowadzenie systemu kaucyjnego od 1 października 2025 roku może wpłynąć na zwiększenie opłat za wywóz śmieci w Suwałkach. Istnieje wysokie prawdopodobieństwo podwyżek, ponieważ system kaucyjny wyłączy butelki PET, puszki aluminiowe i butelki szklane wielokrotnego użytku z odpadów komunalnych, pozbawiając PGO) zysków z ich sprzedaży. Te przychody dotychczas łagodziły koszty systemu, pokrywane z opłat mieszkańców.

Na podstawie naszej analizy wynika, że przychody PGO w Suwałkach zmaleją z tytułu wprowadzenia systemu kaucyjnego. Radni Rady Miejskiej w Suwałkach, odpowiedzialni za ustalanie opłat za gospodarowanie odpadami, powinni odpowiedzieć na pytania:

• Czy analizowali Państwo wpływ systemu kaucyjnego na stawkę za wywóz śmieci w Suwałkach?
• Jeśli tak, to w jakiej wysokości Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami Sp. z o.o. w Suwałkach może utracić przychody z tytułu sprzedaży odpadów podlegających systemowi kaucyjnemu?
• Czy utrata dochodów przez PGO może wymusić podwyżkę opłat za wywóz śmieci? Niestety, nie mam czasu, aby rozesłać to pytanie do radnych.

Co czeka mieszkańców Suwałk po 1 października?

Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Suwałkach może w przyszłości wpłynąć na wzrost opłat za wywóz śmieci. Przewidujemy, że Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami (PGO) utraci część przychodów ze sprzedaży odzyskanych surowców.

Chociaż natychmiastowe podwyżki opłat po 1 października br. są mało prawdopodobne, to radni Rady Miejskiej w Suwałkach mogą zdecydować o podwyżce w przyszłym roku. Nastąpi to dopiero wtedy, gdy PGO zgromadzi dane dotyczące rzeczywistego wpływu systemu kaucyjnego na strukturę odbieranych odpadów w mieście.

Źródła

• Strona Ministerstwa Klimatu i Środowiska
• Strona Urzędu Miasta Suwałki: www.um.suwalki.pl
• Ochrona środowiska 2024. Główny Urząd Statystyczny, Departament Rolnictwa i Środowiska
• Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2024.399 t.j.)