31 marca 2025 roku rusza nabór wniosków do nowej edycji programu Czyste Powietrze. Ta odsłona przynosi istotne zmiany – wsparcie finansowe zostało dostosowane do potrzeb osób najbardziej narażonych na ubóstwo energetyczne, a budżet programu zasiliło 10 mld zł bezzwrotnych dotacji z Funduszu Modernizacyjnego. Reforma ma na celu uszczelnienie zasad, wzmocnienie roli gmin jako operatorów oraz racjonalizację wydatków. Jakie zmiany czekają na beneficjentów w 2025 roku?
Nowa edycja programu wprowadza kilka kluczowych modyfikacji, które mają zwiększyć jego efektywność i dostępność dla najuboższych. Oto najważniejsze nowości:
Te zmiany mają sprawić, że program będzie bardziej przejrzysty i skierowany do tych, którzy najbardziej potrzebują wsparcia.
Program Czyste Powietrze w 2025 roku adresowany jest do właścicieli lub współwłaścicieli domów jednorodzinnych oraz wydzielonych lokali mieszkalnych z wyodrębnioną księgą wieczystą. Własność musi trwać co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku (z wyjątkiem spadków). Dofinansowanie przysługuje tylko raz na budynek, a inwestycje dotyczą budynków z pozwoleniem na budowę wydanym przed 31 grudnia 2020 roku. Dopuszczalne są kominki rekreacyjne, jeśli spełniają normy ekoprojektu i uchwał antysmogowych, ale nie mogą być głównym źródłem ogrzewania.
Program dzieli wsparcie na trzy poziomy w zależności od dochodów:
Podwyższenie progów dochodowych to ukłon w stronę większej liczby beneficjentów, choć maksymalne kwoty dotacji uległy ograniczeniu.
Kluczową nowością jest obowiązek potwierdzenia standardu energetycznego budynku:
Dokumenty muszą być podpisane przez osobę z rejestru Ministerstwa Rozwoju i Technologii po wizycie w domu. To krok w stronę większej kontroli nad efektami programu.
Nowa odsłona programu Czyste Powietrze w 2025 roku przynosi istotne zmiany w zakresie wsparcia finansowego, szczególnie dla beneficjentów na poziomie podstawowym i podwyższonym. W porównaniu do poprzednich edycji Programu Czyste Powietrze, z programu usunięto kilka rodzajów inwestycji, a kwoty dotacji na pozostałe działania zostały obniżone. Poniżej przedstawiamy szczegółowe różnice, które mogą wpłynąć na decyzje potencjalnych wnioskodawców.
W nowej edycji programu zrezygnowano z dofinansowania następujących inwestycji:
Te zmiany oznaczają, że beneficjenci muszą szukać alternatywnych źródeł finansowania dla tych rozwiązań lub całkowicie z nich zrezygnować.
W poprzedniej edycji audyt energetyczny był w pełni finansowany do kwoty 1200 zł netto. Teraz wsparcie na ten cel zostało znacząco ograniczone:
To oznacza, że beneficjenci na obu poziomach otrzymują mniej środków na obowiązkowe dokumenty energetyczne, co może zwiększyć ich własne wydatki.
Dla beneficjentów na poziomie podstawowym (do 40% kosztów kwalifikowanych) maksymalne kwoty dotacji zostały zredukowane w następujący sposób:
Te cięcia mogą sprawić, że inwestycje w nowoczesne systemy grzewcze staną się mniej opłacalne dla osób o wyższych dochodach.
Beneficjenci na poziomie podwyższonym (do 70% kosztów kwalifikowanych) również odczują obniżki, choć w niektórych przypadkach wsparcie na prace dodatkowe wzrosło:
W przypadku gruntowych pomp ciepła widoczny jest wyjątek – dotacja wzrosła, co może być zachętą do wyboru tego rozwiązania.
W nowej odsłonie programu Czyste Powietrze na 2025 rok wprowadzono limity jednostkowe na koszty związane z ociepleniem przegród budowlanych, wymianą stolarki okiennej i drzwiowej oraz bram garażowych. W poprzednich edycjach takie ograniczenia nie obowiązywały, co dawało większą elastyczność w planowaniu wydatków. Teraz kwoty dofinansowania są ściśle określone i zależą od poziomu wsparcia – podstawowego, podwyższonego lub najwyższego. Poniżej przedstawiamy szczegóły.
Nowe zasady określają maksymalne kwoty dotacji na metr kwadratowy dla różnych typów prac:
Te limity mają na celu racjonalizację wydatków i dostosowanie wsparcia do realnych kosztów inwestycji, ale mogą ograniczyć beneficjentów w wyborze droższych materiałów czy rozwiązań.
Program wprowadza także górne granice łącznych kwot dofinansowania na powyższe prace, zależne od zapotrzebowania budynku na energię użytkową do ogrzewania:
Wyższe limity dla budynków o większym zapotrzebowaniu energetycznym odzwierciedlają priorytet programu – wsparcie osób ubogich energetycznie, których domy wymagają większych nakładów na termomodernizację.
W nowej odsłonie programu Czyste Powietrze na 2025 rok zmieniono zasady dofinansowania wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. W poprzednich edycjach wsparcie na ten cel było określone ogólnymi kwotami maksymalnymi, zależnymi od poziomu dofinansowania. Teraz wprowadzono bardziej szczegółowe limity, w tym oddzielne kwoty na rekuperatory ścienne. Poniżej przedstawiamy, jak zmieniły się zasady i co to oznacza dla beneficjentów.
Wcześniej wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła była objęta następującymi limitami:
Te kwoty dotyczyły całej inwestycji bez rozróżnienia na typy urządzeń, co dawało większą elastyczność, ale mniej precyzji w rozliczeniach.
W obecnej edycji programu wprowadzono szczegółowe ograniczenia kosztów kwalifikowanych, w tym osobny limit na rekuperatory ścienne:
Nowością jest rozróżnienie na koszty zestawu wentylacji mechanicznej i konkretne kwoty na rekuperatory ścienne, co pozwala lepiej dopasować wsparcie do rodzaju zastosowanego rozwiązania.
Nowy system operatorów to wsparcie dla beneficjentów na każdym etapie – od wniosku po rozliczenie. Operatorami będą głównie gminy i WFOŚiGW, a w przyszłości także inne podmioty. Ich pomoc jest bezpłatna i obowiązkowa dla najwyższego poziomu dofinansowania, opcjonalna dla podwyższonego. Za każdego beneficjenta operatorzy otrzymają 1 700 zł wynagrodzenia. Nabór gmin na operatorów ruszył 7 marca 2025 roku.
W nowej odsłonie programu Czyste Powietrze prefinansowanie, czyli zaliczka na realizację inwestycji, uległo zmianom. W poprzedniej edycji beneficjenci mogli otrzymać zaliczkę w wysokości 50% kosztów kwalifikowanych, co ułatwiało rozpoczęcie prac. Teraz kwota ta została obniżona do maksymalnie 35% i jest dostępna tylko w najwyższym oraz podwyższonym poziomie wsparcia, wyłącznie za pośrednictwem operatora. Warunkiem uzyskania prefinansowania jest przedłożenie umów z wykonawcami, a środki są wypłacane bezpośrednio na ich konto po weryfikacji dokumentów, takich jak faktura zaliczkowa i lista sprawdzająca operatora.
Zmniejszenie zaliczki z 50% do 35% może jednak utrudnić realizację inwestycji. Obecnie trudniej znaleźć firmę, która zgodzi się na oczekiwanie na pozostałą część płatności, zwłaszcza że czas rozliczenia dotacji jest długi i często przekracza 6 miesięcy. To wydłużenie okresu oczekiwania na środki może zniechęcać niektórych wykonawców do współpracy w ramach programu.
Dodatkowo, program wprowadza limity dotacji na poszczególne rodzaje kosztów, np. ocieplenie 1 m² powierzchni czy wymianę okien, oraz ogranicza dofinansowanie prac towarzyszących, które są niezbędne, ale nie stanowią głównego elementu inwestycji. Warto też przypomnieć, że podatek VAT nie jest kosztem kwalifikowanym – jego ciężar zawsze spoczywa na beneficjencie, co dodatkowo zwiększa wkład własny.
Lista Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM) to obowiązkowy przewodnik dla beneficjentów przy wyborze pomp ciepła, kotłów zgazowujących drewno i kotłów na pellet. Obecnie obejmuje tylko pompy ciepła z badaniami potwierdzającymi parametry, co gwarantuje jakość i zgodność z wymogami programu.
Nowa odsłona Czystego Powietrza stawia na precyzyjne wsparcie ubogich energetycznie, ale obniża maksymalne kwoty dotacji i wprowadza więcej formalności, jak audyty czy limity. Dla wielu osób może to oznaczać mniejsze korzyści finansowe niż w poprzednich edycjach. Mimo to program pozostaje szansą na poprawę efektywności energetycznej domu – szczególnie dla tych, którzy zmagają się z wysokimi kosztami ogrzewania.
